Sesli Damgalar

1) A-E DAMGASI:

Sözcük içerisinde genelikle yazılmaz. Sözcük sonunda ise daima yazılır.

Göktürk damgalığı (alfabesi) sağdan sola yazılır.

Bu damga, hecedeki ünsüz harf kalınsa A veya hecedeki ünsüz harf inceyse E olarak okunur.

Anlayacağınız üzere hem A hem de E harfinin yerine geçiyor. Eğer bir sözcüğü okumak istiyorsak hecelerine ayırıp A mı E mi olduğuna karar verebiliriz.

SAtaKA
sataka
belede
belede
KARAYASAYAMA
 karayasayama
kenekeretepe
kenekeretepe

2) I – İ DAMGASI:

ı veya i harfi göktürkçe

Göktürk damgalığı (alfabesi) sağdan sola yazılır.

Bu damga, hecedeki ünsüz harf kalınsa I veya hecedeki ünsüz harf inceyse İ olarak okunur.

Anlayacağınız üzere hem I hem de İ harfinin yerine geçiyor. Eğer bir sözcüğü okumak istiyorsak hecelerine ayırıp I mı İ mi olduğuna karar verebiliriz.

bıtıyı
bkini
bikini
tıryırtın
tıryırtın
bzçilkin
bi<çilkin

3) O – U DAMGASI:

Göktürk damgalığı (alfabesi) sağdan sola yazılır.

O ve U harfi aynı damga ile gösterilirler. İkisi de kalın sessiz damgalarla kullanılır. Ayırt etmenin tek yolu okuduğumuz sözcükte çıkarım yapmaktır ve bu yol kesin sonuç vermez. Dolayısıyla biz U damgalarını göstermek için orijinal damganın biraz inceltilmiş halini karışıklık olmaması için kullanacağız.

özünde O ve U :

Günümüz ayırt etmek için U : u

onoyot
onoyot
bolçortoy
bolçortoy
urunus
urunus
buzçultur
buzçultur

4) Ö – Ü DAMGASI:

ö - ü harfi göktürkçe

Göktürk damgalığı (alfabesi) sağdan sola yazılır.

Ö ve Ü harfi aynı damga ile gösterilirler. İkisi de kalın sessiz damgalarla kullanılır. Ayırt etmenin tek yolu okuduğumuz sözcükte çıkarım yapmaktır ve bu yol kesin sonuç vermez. Dolayısıyla biz Ü damgalarını göstermek için orijinal damganın biraz ayrığını kullanacağız.

özünde Ö ve Ü : ö

Günümüz ayırt etmek için Ö: ü

ünüsüç
ünüsüç
özötöç
özötöç
yüzküsdüş
yüzküsdüş
sözkörgöz
sözkörgöz

 * Ayırt etmek için kullandığımız damgaları kullanmayabilirsiniz.

Göktürk Alfabesinde ‘Sesli Damgalar’ için 5 Kural

Türk Orhun (Göktürk) Damgalığı’nda (Alfabesi’nde)   4 adet sesli damga var-dır ancak her damganın 2 okunuşu olduğundan yanında bulundukları sessiz damgaya göre bu 2 okunuştan biri düşünülür ve sözcüğümüz bu kurala göre anlaşılır olur. Göktürk Damgalığı’nda 4 adet sesli damga vardır. Bu 4 adet sesli harflerimizi sıralarsak:

  • A-E sesli damgası
  • O-U sesli damgası
  • Ö-Ü sesli damgası
  • I-İ sesli damgası

Göktürk Alfabesi ile yazılmış yazıları, eserleri ve internet gönderilerini daha iyi okuyup anlayacaksınız. Sözcükler ve Cümleleri çevirip anlayabilmeniz için Göktürk alfabesi sesli damgalarının yazım kurallarını bilmelisiniz. Göktürk Alfabesi sesli damgaları yazım kuralları şu şekilde sıralanmıştır. Bu 5 kural şöyledir:

  1. 2 adet sesli damgamız yanında yazıldığı sessiz damgaya göre 2 sesten biri şeklinde okunabilmektedir. Bunlar A-E ve I-İ damgalarıdır.
  2. Diğer 2 adet damgamız ise bildiğiniz üzere O-U ve Ö-Ü’dür. Bu damgalardan O-U damgası sadece kalın sessiz damgalarla yazılır.
  3. Ö-Ü damgası ise sadece İnce Sessiz Damgalarla birlikte yazılır.
  4. Kelime sonlarındaki sesli damga yazılmayabilir.
  5. Bir kelimede tekrar eden sesli damgalar varsa ilk damga mutlaka yazılmalıdır geri kalan tekrar eden damgalar yazılmayabilir. örneğin:Atakan” sözcüğünde 3 adet A damgası arka arkaya sıralanmıştır. Bu sağdan sola şu şekilde yazılır:”NKTA”.

Sesli Damgaları Anlamak Koladır:

Bu dersi bitirdiğinizde sessiz damgaları öğrenme aşamasına geçebilirsiniz. Sessiz damgaları öğrendiğinizde sesli damgaların sözcük içindeki yerini ve önemini daha iyi anlayacaksınız. Sessiz damgalar bölümüne geçiş yapmak için site menüsünü kullanabilirsiniz.  Sesli damgalar kısmını büyük bir kolaylıkla geçeceğinize inanıyoruz. Sesli damgaların 5 kuralını zamanla pekiştirebilirsiniz.

Damgalik.com 2017 Tüm Hakları Saklıdır.